srks

srks
«Δεν λείπει ο Μάρτης απ΄τη σαρακοστή» λέει ο λαός μας για τον πρώτο μήνα της άνοιξης που είναι άρρηκτα δεμένος μαζί της. Τα έθιμα της σαρακοστής ο λαός μας τα τηρεί με ευλάβεια γιατί συνδέονται με την θρησκευτική του παράδοση και την λατρεία των νεκρών του.

 

Κύριο γνώρισμά της είναι η νηστεία που ξεκινάει με την καθαροδευτεριάτικη έξοδο στη φύση και την κατανάλωση νηστίσιμων φαγητών και της λαγάνας. Ψωμί άζυμο η λαγάνα, χωρίς προζύμι δηλαδή, εκείνη την ημέρα έχει την τιμητική της.

Έτσι αποχαιρετά ο λαός μας τον Καρνάβαλο με εδέσματα όπως κρεμμυδάκια φρέσκα, όσπρια, ραπανάκια, χαλβά και θαλασσινά. Έρχεται η κυρά σαρακοστή, γυναίκα χωρίς στόμα, ξερακιανή και αυστηρή, με χέρια σταυρωμένα γιατί προσεύχεται συνέχεια και με επτά πόδια όσες και οι εβδομάδες για το Πάσχα.

Η Μεγάλη Σαρακοστή είναι η αρχαιότερη από τις μεγάλες νηστείες της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Καθιερώθηκε τον 4ο αιώνα. Αρχικά διαρκούσε έξι εβδομάδες ενώ αργότερα προστέθηκε και η έβδομη εβδομάδα και ονομάζεται έτσι γιατί περιλαμβάνει ακριβώς σαράντα ημέρες δηλαδή από την Καθαρά Δευτέρα μέχρι και την Παρασκευή πριν το Σάββατο του Λαζάρου.

Μεγάλη ονομάζεται όχι για τη μεγάλη διάρκειά της αλλά για τη σημασία της που γίνεται σε ανάμνηση των Παθών του Χριστού και αποτελεί την προετοιμασία των πιστών για τη μεγάλη γιορτή του Πάσχα.

Σαρακοστή λέμε τις 40 μέρες πριν από την Κυριακή του Πάσχα. Από πολύ παλιά υπάρχει η συνήθεια να νηστεύουμε, για να μιμηθούμε τη νηστεία που έκανε ο Χριστός στην έρημο. Η Σαρακοστή περνά αργά γι’ αυτούς που νηστεύουν, ιδίως τις τελευταίες μέρες.

Έτσι, επειδή παλιά δεν είχαν τα σημερινά ημερολόγια για να μετρούν το πέρασμα της νηστείας, έφτιαχναν ένα μετρητάρι. Έπαιρναν δηλαδή ένα χαρτί και ζωγράφιζαν τη Σαρακοστή σαν μια καλόγρια, την κυρά –Σαρακοστή. Δεν της έβαζαν στόμα γιατί αντιπροσώπευε τη νηστεία.

Τα χέρια της ήταν σταυρωμένα από τις πολλές προσευχές. Και είχε εφτά πόδια, ένα για κάθε βδομάδα της Σαρακοστής. Με το ψαλίδι κόβανε την κυρά Σαρακοστή και την κρεμούσαν στον τοίχο. Κάθε Σάββατο της έκοβαν ένα πόδι.

Το τελευταίο πόδι το κόβανε το Μεγάλο Σάββατο και το βάζανε μέσα σε ένα ξερό σύκο ή σε ένα καρύδι και όποιος το έβρισκε πίστευαν πως θα ήταν καλότυχος. Αλλού την έκαναν και πάνινη την “κυρά Σαρακοστή” τους και τη γέμιζαν με πούπουλα.

Στον Πόντο έπαιρναν μια πατάτα ψημένη ή ένα κρεμμύδι, έμπηγαν 7 φτερά κότας, το έδεναν στο ταβάνι και κρεμόταν όλη τη Σαρακοστή. Κάθε βδομάδα έβγαζαν και ένα φτερό. Ο “κουκουράς”, έτσι το έλεγαν, ήταν ο φόβος των παιδιών.

 

 

Στην κουζίνα ζυμώνουν και πλάθουν την «Κυρά Σαρακοστή», μια κούκλα από νηστίσιμο ζυμάρι, που συμβολίζει τη Μεγάλη Νηστεία και έχει πρωτεύουσα θέση στο μακρύ κατάλογο των εθίμων μας.

Την κυρα-Σαρακοστή τη φτιάχνουμε με πολύ αλάτι, για να μη χαλάσει μέχρι να περάσουν οι σαράντα εννέα μέρες της νηστείας και γι’ αυτό δεν την τρώμε!

Συνήθως η φτιαξιά της Κυρα-Σαρακοστής ήταν από χαρτόνι που το κρέμαγαν από το ταβάνι και κάθε βδομάδα που περνούσε έκοβαν κι από ένα πόδι. Οι χαιρετισμοί στην Παναγία κάθε Παρασκευή και η λατρεία των νεκρών μας τα Ψυχοσάββατα γιορτάζονται με ευλάβεια την σαρακοστή. Όλοι οι λαοί τιμούν τους νεκρούς τους και την ανάμνησή τους.

Πρέπει να τους θυμόμαστε φτιάχνοντας κόλλυβα, κάνοντας μνημόσυνα και μοιράζοντας πίτες και κουλουράκια σε γειτόνους και συγγενείς για να τους συγχωρνάνε.Οι ψυχές τους πρέπει να εξευμενιστούν να τις καλοπιάσουμε για να βοηθήσουν στην αναπαραγωγή της ζωής και στη βλάστηση της φύσης.

Στην Αρχαία Ελλάδα την ίδια εποχή γιόρταζαν τα ανθεστήρια, γιορτή των νεκρών και της αναγέννησης της φύσης. Μ΄ αυτές τις γιορτές συνδέεται η σαρακοστή και με διάφορα έθιμα που αποβλέπουν στην εξασφάλιση της γονιμότητας της καλοτυχίας και της καλής χρονιάς!

Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(0 ψήφοι)

ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΑΡΘΡΑ

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΝΕΑ